1909 год адзін з шчаслівейшых і пераломных у жыцці Максіма Адамавіча: ён становіцца зоркай беларускай літаратуры, друкуецца ў Нашай Ніве і пачынае хварэць на сухоты. Гэта стала мэтай таго, што паэт даволі часта наведвае Крым, і ў адну з такіх вандровак знаёміцца з містычнай Кіцыцынай, якой прысвячае даволі незвычайныя вершы. Калі ён з’язджае, яны не спыняюць стасункі, а вядуць перапіску пакуль таямнічая Кіцыцына не памірае таксама ад сухот у 1915 годзе.

У гэты перыяд Максім Багдановіч паўстае не толькі як выдатны паэт, а яшчэ як востры крытык, што пакідае адбітак на яго стасункі з калегамі, такімі як Янка Купала, Якуб Колас, Альбер Паўловіч і іншыя.

У 1911 годзе адбываецца тая самая паездка ў Вільню, дзе ён сустракаецца з Вацлавам Ластоўскім, і потым правядзе лета ў Ракуцёўшчыне, гэтае лета дае яму сілы на першую і адзіную кнігу ў яго жыцці. Але “Вянок” убачыў свет толькі ў 1914 годзе з-за цяжкіх эканамічных абставін. Кніга была часткова фінансавана Магдаленай Радзівіл з роду Завішы, аб якой можна падрабязна даведацца на курсе Святланы Сілавай “Жанчыны і мужчыны ў гісторыі Беларусі”.

Апошнія гады жыцця Максіма Багдановіча былі насычаны адметнымі падзеямі, на якія не хопіць аднаго артыкулу, мы пералічым самыя цікавыя, на нашу думку:

• Максім Адамавіч быў геніям, меў унікальны мастацкі стыль, але не мог прыдумаць назву сваёй кнізе, і тады Вацлаў Ластоўскі вырашыў дадаць на кнігу кветкавы ўзор і назваць “Вянок” нібыта на магілу Сяргея Палуяна за тое, што ён адкрыў Багдановіча свету, і той пагадзіўся.
• Напрыканцы жыцця, Максім Багдановіч знайшоў не толькі платанічнае, але і фізічнае каханне з прыгожай жанчынай Клавай Салтыковай, але гэта быў зусім кароткі курортны раман, вынікам якога стаў інтымны дзённік Максіма Багдановіча, які на жаль яшчэ ніколі не бачыў свет.
• Падчас свайго прыбывання ў Мінску, Максім Багдановіч жыў на кватэры Змітрака Бядулі, які вельмі цікава і жыва ўзгадаваў гэты час у сваіх успамінах. У гэты перыяд ён стварае “Страцім-лебедзя” і “Пагоню”.

Памірае Максім Багдановіч у Крыме ў 1917 годзе:

Ў краіне светлай, дзе я ўміраю,

У белым доме ля сіняй бухты,

Я не самотны, я кнігу маю

3 друкарні пана Марціна Кухты.

Толькі праз некалькі год Уладзімір Дубоўка знойдзе магілу Максіма Багдановіча ў Ялце, магілу тога творцы, які натхніў сваё творчасцю выдатнейшых майстроў беларускага слова і зараз працягвае натхняць.

Больш падрабязна даведацца пра апошнія гады Максіма Багдановіча можна ў запісе гэтых заняткаў па спасылцы.

The post <strong>Максім Багдановіч — Страцім-лебедзь</strong> appeared first on Віртуальны Універсітэт.

Як адзначыў вядоўца курса Васіль Дранько-Майсюк, кароткае жыццё Максіма Адамавіча нагадвае атракцыён “Амерыканскія горкі”: за кожным пад’ёмам здараліся нечаканыя трагедыі, якія балюча адбіваліся на жыцці творцы. Аднак упартасць Максіма, якая дасталася ў спадчыну ад бацькі, не дазваляла яму здацца.

На малога Максіма таксама паўплывалі кнігі, якія ён актыўна чытаў у дзяцінстве: эпасы, Іліяда і Адысея, Мальер, Бакача, Дэфо, Мільтан, Міцкевіч і іншыя. Апошні асабліва падабаўся Максіму Багдановічу. Водгукі творчасці Адама Міцкевіча можна назіраць у такіх творах Багдановіча як “Бура” ці верш пра павукоў.

Яшчэ адной крыніцай натхнення паэта стала яго захапленне малюнкамі мастака Каспара Давіда Фрыдрыха. Менавіта містычныя матывы яго карцін адлюстроўваюцца ў творчасці Паэта. 

Яго натхняла таксама Алаіза Пашкевіч, якая была першай, хто сказаў у сваіх творах, што трэба браць зброю і змагацца.

Важны этап жыцця Паэта прыпаў на час яго вучобы ў Ніжнім Ноўгарадзе. Мы занатавалі некаторыя факты пра гэты перыяд:

• Максіму Багдановічу надта не падабалася вучоба. Аднойчы ў яго нават здарыўся канфлікт з настаўнікам. На шчасце, бацька прыняў бок Максіма, а не сістэмы.
• 19 ліпеня 1907 года быў надрукаваны першы твор Максіма Багдановіча “Музыка” у 24 нумары газеты “Наша Ніва”. Гэты твор быў працягам традыцыі Францішка Багушевіча выдаваць беларускія творы з гісторыямі музыкаў.
• Толькі выпадковы візіт крытыка Сяргея Палуяна ў рэдакцыю “Нашай Нівы” у Вільні паспрыяў таму, што Максіма Багдановіча пачалі актыўна друкаваць. З моманту выхаду першага твора ў 1907 да верасня 1909 усё, што Максіма адсылаў у рэдакцыю, адпраўлялі ў архіў.

Больш цікавых фактаў пра жыццё братоў Багдановічаў у Ніжнім Ноўгарадзе, прыгоды Максіма Адамавіча ў Ракуцёўшчыне, пра яго адносіны і стаўленне да аўтараў-сучаснікаў шукайце ў прэзентацыі Васіля і ў запісе гэтых заняткаў.

The post <strong>Максім Багдановіч – стваральнік элітарнай беларускай літаратуры</strong> appeared first on Віртуальны Універсітэт.

За 25 год і 5 месяцаў жыцця Максім Багдановіч стаў беларускім паэтам нумар адзін, хоць паспеў выдаць толькі адну кнігу са сваімі творамі. Ён быў першы сярод беларускіх пісьменнікаў XX ст., у вершах якога з’явіліся антычныя і міфалагічныя героі, гістарычныя асобы. Дзеянні яго твораў адбываліся ў Егіпце і Старажытным Рыме, у Вялікім Княстве Літоўскім і сучаснай Вільні, на Ноевым каўчэзе і ў Слуцку часоў Рэчы Паспалітай, калі там там ткалі славутыя слуцкія паясы.

Максім Багдановіч быў бунтар, у нейкім сэнсе, рэвалюцыянер нашай літаратуры. Ён быў яркім індывідуалістам, самым загадкавым беларускім творцам. 

На працягу трох лекцый удзельнікі і ўдзельніцы павандруюць сцежкамі жыцця Максіма Багдановіча ў Менску, Гародні, Ніжнім Ноўгарадзе, Вільні, пазнаёмяцца з яго бацькамі, братамі і паплечнікамі.

А пакуль мы падрыхтавалі “Топ-3” цікавых факта з дзяцінства Максіма Багдановіча:

• Мэтавай аўдыторыяй твораў Максіма Багдановіча з’яўлялася менавіта беларуская інтэлігенцыя, а найбольшы ўплыў на яго творчасць мелі народныя беларускія казкі і песні.
• Максім Адамавіч быў сярэднім братам. Вадзім, Максім і Леў – трое дружных братоў. Нягледзячы на тое, што ён не быў самым малодшым, ён усё жыццё хацеў выглядаць старэйшым за свой узрост. У 20 год ён адпускаў бараду і любіў, калі да яго звярталіся на Вы.
• Куды бы не пераязджала сям’я Багдановічаў, бібліятэка бацькі пісьменніка заўсёды вандравала разам з імі. Адам Багдановіч ніколі не забараняў Максіму Адамавічу чытаць, таму ён быў пісьменнікам, якога натхняў вопыт прачытанага, а не жыццёвы вопыт.

Больш цікавых фактаў шукайце ў прэзентацыі Васіля і ў запісе гэтых заняткаў.

https://youtu.be/_K9BsZOEASo

У час наступнай сустрэчы ў межах гэтага курса ўдзельнікі працягнуць размову пра Максіма Багдановіча: як ён зацікавіўся мовай, калі пачаў складаць першыя вершы па-беларуску, якія былі яго складаныя ўзаемаадносіны з Нашай Нівай, праз які шчаслівы выпадак Максіма Багдановіча пачалі друкаваць.

Запісацца на гэтыя заняткі можна па гэтай спасылцы.

The post <strong>Максім Багдановіч: любоў без прымусу</strong> appeared first on Віртуальны Універсітэт.

Акрамя абмеркавання цікавых фактаў пра жыццё і творчасць Багдановіча, на занятках мы будзем гаварыць пра літаратурны працэс першай чвэрці 20-га ст., пра яго тых дзеячоў (В. Ластоўскі, браты А. і І. Луцкевіч, А. Паўловіч, З. Бядуля, З. Верас, В. Лявіцкая і многія іншыя), з кім сустракаўся наш герой. 

Заняткі будуць цікавыя старшакласнікам, студэнтам і ўвогуле аматарам беларускай літаратуры любога ўзросту. 

На  анлайн лекцыях удзельнікі даведаюцца новыя цікавыя факты пра Максіма Багдановіча і той час у якім ён жыў.

Выкладчык стварае свае анлайн заняткі, як цікавыя, захапляльныя монаспектаклі. 

Разам з тым, тут будзе шмат карыснай дакументальнай інфармацыі, якая пададзена не суха, а займальна, імпэтна, артыстычна. Максім Багдановіч паказаны не іконай, а жывым чалавекам, блізкім нам. 

Выкладчык – Васіль Дранько-Майсюк – культуролаг, даследчык літаратуры, сцэнарыст, педагог, радыёвядучы, публіцыст, тэатральны рэжысёр і актор, пісьменнік, аўтар некалькіх кніг (“Таямніцы нашага садка”, 2018; “Каток-пестунок”, 2023).

Заняткі праходзяць  па-беларуску.

The post Максім Багдановіч – чалавек, які дасягаў немагчымага appeared first on Віртуальны Універсітэт.

Платон Галавач – пісьменнік, грамадскі і культуры дзеяч, празаік, рэдактар, які праславіўся ў 20-х першай палове 30 гадоў. Гэта быў адзіны пісьменнік часоў станаўлення сацыялізму, які не згубіў сваё сумленне і заўсёды пісаў толькі прайду аб тым, што адбывалася, нягледзячы на тое, што пачынаў ён на пасадзе сакратара камуністычнай партыі.

Ён быў шчырым камуністам, але напачатку чорных хваляй рэпрэсій пажадаў выйсці з партыі. Яго творы распавядалі пра тых, каго не прыняла партыя, ці пра тое, што ўрад забыўся пра праблемы вёскі, дзе не была патрэбна калектывізацыя, ці пра тое, што схематызм не ідзе на карысць партыі і людзям. Ён таксама быў адзіным, хто ў тыя часы пачаў пісаць пра рэпрэсіі і дапамагаў, наколькі мог, тым пісьменнікам, якія прайшлі праз зняволенне.

Вынік такой жыццёвай пазіцыі ў тыя часы быў прадказальным: ноччу 29 кастрычніка 1937 года, разам з іншымі культурнымі дзеячамі Беларусі Платон Галавач быў расстраляны.

Мы сабралі некалькі фактаў з жыцця Платона Галавача, якія ўзгадаваліся на лекцыі:

Платон Галавач нарадзіўся ў вёсцы ў Бабруйскім раёне, і там зразумеў, што ён жадае працаваць у партыі. Пасля таго, як Галавач выпадкова апынуўся ў Мінску і атрымаў там партыйную адукацыю, ён пачаў працаваць рэдактарам газеты “Чырвоныя змены”.

Першыя творы Платона Галавача друкуюцца ў газеце “Савецкая Беларусь”. Яго кароткі твор “Новае ў старым”, акрамя камуністычных матываў, пранізаны любоўю да чалавека. Менавіта гэтая любоў да людзей з’яўляецца адной з адметнасцяў творчасці пісьменніка.

Адным з важных твораў Платона Галавача лічыцца “Спалох на загонах”, кніга, якая была напісана пасля шматлікіх вандровак па вёсках падчас калектывізацыі.

Творы Платона Галавача заўсёды атрымлівалі шмат крытыкі з боку літаратурных дзеячаў савецкай Беларусі. На шчасце, ён паспеў стварыць вялікую колькасць твораў, якія былі выдадзены пасля яго рэабілітацыі ў 1956 годзе намаганнямі яго сваякоў.

Больш цікавых фактаў вы ўбачыце ў запісе лекцыі Васіля. Таксама нагадваем, што запісы ўсіх заняткаў курса “Падарожжы па лабірынтах беларускай культуры” знаходзяцца ў YouTube Віртуальнага Універсітэта.

Да новых сустрэч!

The post <strong>Падарожжы па лабірынтах беларускай культуры: Платон Галавач</strong> appeared first on Віртуальны Універсітэт.

Творчасць Максіма Гарэцкага – адметнасць нашай культуры. Пісьменнік быў першым, хто заўважыў не толькі вялікую прорву паміж свядомымі беларускімі інтэлігентамі, якія клапаціліся пра вёску, і сялянамі, але і тым, хто заўважыў дваістасць беларускага народа, які не можа вырашыць Мінск ці Менск, тарашкевіца ці наркамаўка і гэтак далей.

Максім Гарэцкі быў першым рэалістам, які натхняў іншых пісьменнікаў сваім крыху дакументальным стылем. У сваім невялічкім творы “Фантазія” ён аб’яднаў усіх вядомых дзеячаў беларускай культуры і агучыў думку аб тым, што беларусам трэба яднацца. Мы пачынаем гэта рабіць, але ніхто не ведае, калі гэта атрымаецца, таму што такога сапраўднага яднання ніколі раней не было…

Вось некалькі цікавых фактаў з жыцця Максіма Гарэцкага:

• Лявон Задума – персанаж твораў Максіма Гарэцкага, які быў найбольш падобны на самога аўтара. Максім Гарэцкі надзяліў яго сваёй сур’ёзнасцю і задуменнасцю.
• Пасля Першай Сусветнай Вайны Максім Гарэцкі становіцца рэдактарам газеты “Беларускія Ведамасці”, дзе ён таксама публікуе свае творы, у тым ліку твор “Фантазія” у 1921 годзе.
• У 1930 годзе Максім Гарэцкі быў арыштаваны і адпраўлены ў высылку на 8 год. Там ён не зламаўся духам і напісаў свой вядомы твор “Віленскія Камісары”.

Дзякуючы намаганням Максіма Гарэцкага, беларуская культура абагацілася творамі, слоўнікамі, артыкуламі і, наогул, сэнсам адзінства і важнасці таго факта, што мы не проста “тутэйшыя”, а беларусы.

Больш цікавых фактаў вы ўбачыце ў запісе лекцыі Васіля.

The post <strong>Падарожжы па лабірынтах беларускай культуры: Максім Гарэцкі</strong> appeared first on Віртуальны Універсітэт.

9 сакавіка споўнілася 140 год са дня нараджэння яркага беларускага культурнага дзеяча Францішка Аляхновіча. Ён быў акцёрам, драматургам, рэжысёрам. Яго жыццё нагадвала тыя цікавыя і драматычныя творы, якія ён пісаў. 

Усё пачынаецца з сям’і. Францішак Аляхновіч нарадзіўся ў творчым і імпэтным асяроддзі, такім ён быў і сам. Дзед драматурга, Іван, кінуў сваю гаспадарку ў Радашковічах і пераехаў у Вільню, дзе зарабляў на жыццё ігрой на скрыпцы і малярскай працай. Сваё мастацкае ўменне граць на скрыпцы ён перадаў сыну, Каралю, бацьку Францішка Аляхновіча, які таксама зарабляў на жыцце ігрой у аркестрах і тэатрах. Сам Францішак шмат часу праводзіў з дзедам, які на яго моцна паўплываў.

Хлопчык Францішак вырас у чароўным асяроддзі тэатраў і цыркаў, якія вельмі палюбіў. Негледзячы на тое, што бацька Кароль быў супраць творчай прафесіі і прапанаваў Францішку больш сталую адукацыю, ён ўсё роўна вывучыўся на акцёра. Менавіта з акцёрства пачаўся яго разнастайны і насычаны творчы шлях.

Топ-5 найцікавейшых фактаў з жыцця Францішка Аляхновіча, пра якія даведаліся слухачы_кі лекцыі:

• Творчыя асобы маюць звычку змяняць свае імя. Фрацішак Аляхновіч не быў выключэннем. Ён мог падпісвацца, як Франук, Францішк, тое ж самае датычылася прозьвічша – Олехновіч, Алехновіч.
• Францішак Аляхновіч быў арганізатарам першай беларуская вечарынкі, якая адбылася ў Вільні ў лютым 1910 года. Праграма вечарынкі складалася з трох аддзелаў і ўключала пастаноўку камедыі, хоравыя спевы, беларускія нацыянальныя танцы.
• Калі Францішку Аляхновічу пагражае турэмнае зняволенне, ён тайна з’язджае ў Галіцыю. Пры гэтым у яго адсутнічае замежны пашпарт. Ён пераходзіць мяжу, грыміруючыся то пад старога, то пад калеку, то пад жабрака, то пад фурмана. Ён быў таленавітым акторам і граў пераканаўча не толькі на сцэне, але і ў жыцці.
• Дзякуючы намаганням Францішка Аляхновіча, у чэрвені 1916 года ў Вільні быў адчынены “Беларускі клуб”, дзе выступалі Іван Луцкевіч, Вацлаў Ластоўскі. Прысутнічалі прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў. Усяго ўрачыстае адкрыццё клуба наведалі каля 100 асоб.
• Аляхновіч быў файным рэжысёрам. Акрамя сваіх п’ес, ён таксама паставіў “Паўлінку” Янкі Купалы, але са зменамі, таму што Аляхновіч хоць і паважаў Янку Купалу, але яго многае раздражняла ў творах аўтара. Ён першы зрабіў “Паўлінку” вясёлай, прыбраў кепскі фінал, дапісаў трэці акт і назваў яго “Заручыны Паўлінкі”.

Больш цікавых фактаў шукайце ў запісе гэтых заняткаў.

У час наступнай сустрэчы ў межах гэтага курса (22 сакавіка) удзельнікі працягнуць размову пра драматургію і лёс Францішка Аляхновіча, і таксама пачнуць размову пра Максіма Гарэцкага.

Запісацца на гэтыя заняткі можна па гэтай спасылцы.

The post Падарожжы па лабірынтах беларускай культуры: Францішак Аляхновіч appeared first on Віртуальны Універсітэт.

Тады запрашаем на заняткі курса, які распрацаваў для вас вядомы беларускі навуковец і літаратар Васіль Дранько-Майсюк.

Курс будзе цікавы як для аматараў нашай культуры, так і для тых, хто зусім не абазананы ў тэме, бо заняткі праводзяцца весела, даходліва, дынамічна, з вялікім візуальным і відэа матэрыялам, інтэрактыўна і тэатралізавана. 

У час курса вы пазнаёміцеся з яркімі дзеячамі, якія жылі і тварылі ў мінулым і пазамінулым стагоддзі, даведаецеся шмат цікавых фактаў пра наша мінулае, прачытаеце тыя мастакія тэксты, якія немагчыма знайсці ў інтэрнэце, бо яны ёсць толькі ў прыватным архіве аўтара курса, адкрыеце для сябе невядомую Беларусь. 

Таксама на занятках вы папрактыкуеце сваё акторскае майстэрства, (калі гаворка будзе весціся пра драматургаў і рэжысёраў Францішка Аляхновіча альбо Еўсцігнея Міровіча), навучыцеся аналізаваць тэксты, жывапісныя і графічныя творы, ды і самі выступіце у ролі творцаў!

Заняткі інтэрактыўныя, тэатралізаваныя. Акрамя карыснай культуралагічнай інфармацыі вы адчуеце сябе акторамі, драматургамі і крытыкамі. 

“Я вельмі ўважліва стаўлюся да кожнага з вучняў ды імкнуся, каб кожны змог як мага шырэй (праз вывучэнне нашай культуры) раскрыць перадусім свой талент” – кажа Васіль пра свае будучыя заняткі ў межах Віртуальнага Універістэта.

The post Падарожжы па лабірынтах беларускай культуры appeared first on Віртуальны Універсітэт.